Palestine: Xung đột, Lịch sử và Vị thế Quốc gia Chi tiết

Khi nói về Palestine, điều đầu tiên xuất hiện trong đầu nhiều người là cuộc xung đột không hồi kết với Israel. Nhưng đây thực chất là một tranh chấp lãnh thổ có nguồn gốc từ cuối thế kỷ 19, theo Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR). Bài viết này sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện về lịch sử, vị thế pháp lý và thực trạng của Palestine dựa trên các nguồn uy tín.

Diện tích: 6.020 km² (CFR) ·
Dân số: 5,2 triệu (2024) (CFR) ·
Thủ đô tuyên bố: Jerusalem (Britannica) ·
Thủ đô hành chính: Ramallah (LHQ) ·
Tình trạng tại LHQ: Quốc gia quan sát viên không phải thành viên (LHQ)

Thông tin nhanh

1Sự thật đã xác nhận

Palestine tuyên bố độc lập năm 1988 (Britannica)
Thành viên quan sát viên LHQ từ năm 2012 (LHQ)
Israel chiếm đóng Bờ Tây và Đông Jerusalem từ 1967 (CFR)

2Điều chưa rõ

Biên giới cuối cùng của nhà nước Palestine vẫn chưa được xác định
Vị thế của Jerusalem là vấn đề tranh chấp
Tương lai các khu định cư Israel tại Bờ Tây

3Dấu mốc thời gian

Xung đột Hamas‑Israel bùng phát tháng 10/2023 (LHQ)
Israel rút quân khỏi Gaza năm 2005 (CFR)

4Điều gì tiếp theo

Đà công nhận ngoại giao gia tăng 2024‑2025 (BBC)
Ảnh hưởng của các cuộc đàm phán hòa bình (BBC)

Điểm mấu chốt

Dù Palestine được 157 quốc gia thành viên LHQ công nhận (CFR), việc thiếu một biên giới rõ ràng và sự phản đối từ Israel khiến vị thế nhà nước vẫn chưa hoàn chỉnh. Công nhận ngoại giao gia tăng là tín hiệu, nhưng chưa phải là giải pháp.

Bảng dưới đây tóm tắt những thông số cốt lõi về Palestine, từ diện tích cho đến vị thế tại Liên Hợp Quốc.

Thông số	Giá trị	Nguồn
Diện tích	6.020 km²	CFR
Dân số	5,2 triệu (2024)	CFR
Thủ đô tuyên bố	Jerusalem	Britannica
Thủ đô hành chính	Ramallah	LHQ
Ngày tuyên bố độc lập	15/11/1988	Britannica
Tình trạng tại LHQ	Quốc gia quan sát viên không phải thành viên	LHQ

Tại sao Palestine và Israel đánh nhau?

Nguyên nhân lịch sử dẫn đến xung đột

Xung đột Israel‑Palestine bắt nguồn từ tranh chấp lãnh thổ và quyền tự quyết giữa người Do Thái và người Ả Rập tại vùng đất Palestine lịch sử. Theo Zinn Education Project, trước thế kỷ 20, khu vực này đã có các cộng đồng Do Thái nhỏ bản địa và xã hội Ả Rập Palestine lâu đời. Đà di cư của người Do Thái theo chủ nghĩa Zion từ cuối thế kỷ 19 làm gia tăng căng thẳng.

Nghịch lý

Cả hai bên đều coi cùng một vùng đất là quê hương lịch sử của mình. Đối với người Do Thái, đó là vùng đất Kinh Thánh; đối với người Palestine, đó là nơi tổ tiên họ đã sinh sống hàng thế kỷ. Không có điểm chung này, xung đột khó có thể hòa giải.

Vai trò của các bên liên quan

Tuyên bố Balfour (1917) của Anh ủng hộ “quê hương cho người Do Thái” tại Palestine, theo dòng thời gian của LHQ.
Năm 1947, LHQ thông qua Kế hoạch phân chia, phân chia Palestine thành hai nhà nước Do Thái và Ả Rập (LHQ).
Tháng 5/1948, Anh chấm dứt Ủy trị Palestine; Israel tuyên bố độc lập. Sự kiện này gây ra Nakba – cuộc di dời và tị nạn của hàng trăm nghìn người Palestine (LHQ).

Hậu quả nhân đạo và chính trị

Theo CFR, cuộc xung đột đã gây ra nhiều làn sóng tị nạn, chiếm đóng và đổ vỡ kinh tế. Dải Gaza, Bờ Tây và Đông Jerusalem là những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tiến trình hòa bình liên tục bị đình trệ sau các cuộc chiến tranh và đàm phán thất bại.

Điểm chính: Xung đột kéo dài hơn một thế kỷ vì cả hai bên đều không chấp nhận từ bỏ chủ quyền đối với cùng một vùng đất. Các nỗ lực ngoại giao, từ Oslo đến nay, chưa bao giờ giải quyết được tranh chấp lãnh thổ và quyền tự quyết.

Palestine có phải là một phần của Israel không?

Khác biệt giữa lãnh thổ Palestine và Israel

Theo luật pháp quốc tế, Palestine không phải là một phần của Israel. CFR xác định Bờ Tây (bao gồm Đông Jerusalem) và Dải Gaza là các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng từ năm 1967. Israel đã sáp nhập Đông Jerusalem, nhưng hành động này không được cộng đồng quốc tế công nhận.

Vùng đất bị chiếm đóng và khu tự trị

Chính quyền Palestine quản lý một phần Bờ Tây theo Hiệp định Oslo.
Gaza do Hamas kiểm soát từ năm 2007, bị Israel và Ai Cập phong tỏa.
Các khu định cư Israel tại Bờ Tây vẫn mở rộng bất chấp luật pháp quốc tế (LHQ).

Palestine có chính thức là một quốc gia không?

Tiêu chí nhà nước theo luật quốc tế

Một thực thể được coi là quốc gia nếu có lãnh thổ, dân số ổn định, chính phủ hiệu quả và khả năng tham gia quan hệ quốc tế. Palestine đáp ứng một phần các tiêu chí này, nhưng thiếu biên giới rõ ràng và chủ quyền toàn vẹn.

Mức độ công nhận quốc tế

Tính đến tháng 9/2025, State of Palestine được 157/193 quốc gia thành viên LHQ công nhận, theo CFR. Một số quốc gia phương Tây đã gia tăng công nhận trong giai đoạn 2024‑2025 (BBC).

Vị thế tại Liên Hợp Quốc

Năm 2012, LHQ nâng cấp Palestine lên “quốc gia quan sát viên không phải thành viên” (LHQ), tạo điều kiện tham gia một số cơ quan của LHQ nhưng không có quyền bỏ phiếu tại Đại hội đồng.

Hệ quả

Việc được 157 quốc gia công nhận là một thắng lợi ngoại giao, nhưng Palestine vẫn không thể kiện Israel ra Tòa án Hình sự Quốc tế một cách độc lập. Vị thế “quan sát viên” là một nửa chặng đường.